طی سال‌های اخیر، سیاست‌گذاری فضای مجازی در ایران بر دو محور اصلی استوار بوده است: محدودسازی پلتفرم‌های خارجی (فیلترینگ) و حمایت همه‌جانبه از نمونه‌های بومی. اما سوال اصلی اینجاست که آیا پلتفرم‌های داخلی توانایی پر کردن خلاء نمونه‌های جهانی را دارند یا این جایگزینی صرفاً یک فرآیند دستوری و ناپایدار است؟

عوامل رشد آماری داخلی‌ها:

• فیلترینگ گسترده رقبای خارجی (واتس‌اپ، اینستاگرام، تلگرام).
• الزام انجام خدمات دولتی و بانکی صرفاً از طریق پیام‌رسان‌های بومی.
• تعرفه اینترنت نیم‌بها یا یک‌سوم قیمت برای ترافیک داخلی.

بزرگترین سد راه جایگزینی، مسئله «اعتماد عمومی» است.

کاربران ایرانی اغلب نگران امنیت داده‌ها، شنود مکالمات و دسترسی نهادهای ثالث به اطلاعات خود در پلتفرم‌های داخلی هستند. این ذهنیت باعث شده است که حتی با وجود کندی سرعت و هزینه بالای فیلترشکن، همچنان تلگرام و واتس‌اپ انتخاب اول برای مکالمات شخصی و کاری باشند. پلتفرم داخلی بیشتر به عنوان «ابزار اداری» دیده می‌شود تا «شبکه اجتماعی».

نتیجه‌گیری نهایی

جایگزینی کامل پلتفرم‌های جهانی با نمونه‌های داخلی بسیار بعید به نظر می‌رسد. سناریوی محتمل، شکل‌گیری یک «زیست‌بوم دوگانه» است: کاربران برای امور بانکی، خدمات دولتی و پرداخت‌های خرد مجبور به استفاده از پلتفرم‌های داخلی می‌شوند، اما برای ارتباطات اجتماعی، کسب اخبار، آموزش و سرگرمی همچنان با هزینه‌های گزاف در پلتفرم‌های بین‌المللی باقی خواهند ماند. این شکاف تا زمانی که مسئله «اعتماد» و «کیفیت» حل نشود، پر نخواهد شد.